Wie Slovenië binnentreedt zal het al snel opvallen; deze bestemming is opvallend schoon en barst van de prachtige natuur. Hoewel het land gezegend is met ongelooflijk veel natuurschoon, is het natuurbehoud niet vanzelfsprekend. Slovenië heeft in de afgelopen jaren actief ingezet op streng beleid rondom het eigen natuurbehoud en voor het creëren van een zo klein mogelijke ecologische voetafdruk. Hoe werd Slovenië de koploper van Europa op het gebied van ‘groen’? Tijdens de ‘War & Peace: Alpine Express’ reis, met vertrekdatum 24 juli 2026, leer je het prachtige, groene Slovenië beter kennen.
De afgelopen twintig jaar is Slovenië een steeds populairdere bestemming geworden. Niet eentje met massatoerisme of overgecommercialiseerde stadscentra, maar een low key bestemming voor de natuurminnende reiziger. Om te begrijpen hoe het land zich steeds meer op milieubeleid (en daarmee ecotoerisme) is gaan richten, moeten we een aantal jaar terug in de tijd.
Al toen Slovenië nog onderdeel was van Joegoslavië, stond het al bekend om zijn natuurschoon van prachtige bergen, bossen en meren. Het socialistische Joegoslavië was afgesloten van de wereld en toerisme speelde zich daarom voornamelijk binnen de eigen grenzen af. Slovenië was al vroeg een toeristische trekpleister voor inwoners uit heel Joegoslavië, in de vorm van bijvoorbeeld zomerkampen voor de jeugd of arbeidersvakanties, maar ook voor Josip Broz Tito zelf, die een buitenhuis bezat aan het meer van Bled.
Het belang van groen zat er bij de Slovenen dus al lange tijd in. Het land was dankzij zijn bergen en bossen altijd al afhankelijk geweest van en wist al vroeg zijn voordeel te doen met natuurbehoud. Na de onafhankelijkheid van Joegoslavië in 1991 moest het land een keuze maken; inzetten op massatoerisme (zoals buurland Kroatië deed met zijn lange kustlijn) of zichzelf opnieuw uitvinden als meer niche keuze in het Alpengebied. Het land koos voor het laatste. Door zichzelf al in een vroeg stadium zo te presenteren wist het al snel na de val van Joegoslavië een stabiele basis op te bouwen voor een meer duurzame vorm van toerisme.
De echte groene omschakeling kwam echter in 2015, toen Slovenië zich committeerde aan het Green Scheme of Slovenian Tourism (‘Slovenia Green’); een rigoureus programma met nieuwe wetgeving en checklists voor het vergroenen van de nationale toeristische sector. Sindsdien zijn bijna 300 toeristische bestemmingen in het land ‘groen’. Hierbij gaat het om restaurants, hotels, parken, maar ook hele gebieden bestempelen zichzelf als ‘groen’ om meer toeristen te trekken. Negen bestemmingen staan zelfs in de wereldtop 100 van meest ecologische bestemmingen.
Populaire toeristische bestemmingen als Bled bieden een volledig ecologisch verantwoord pakket aan, van fiets- en wandelroutes, ecologische hotels en elektrisch openbaar vervoer tot drinkfonteinen overal. Leuk feitje: overal in het land zijn drinkfonteinen met drinkwater te vinden. Het recht op toegankelijk schoon drinkwater staat namelijk zelfs in de grondwet!
Het groene programma wordt ook aan de jongere generatie doorgegeven; op scholen is natuur en duurzaamheid deel van het curriculum. Scholieren doen jaarlijks mee met een grote natuurschoonmaak in hun district, waardoor kinderen al van jongs af aan kennismaken met het belang van natuurbehoud.
Hoofdstad Ljubljana won in 2016 de European Green Capital Award (een bijzondere prestatie voor een voormalige socialistische hoofdstad), mede door het gehele centrum af te sluiten voor verkeer. Ook werd de stad deel van een stedennetwerk Zero Waste Europe Network, dat een volledige scheiding van afval op het oog heeft. In 2018 was al 68% van al het afval van Ljubljana gescheiden, veel meer dan de meeste andere Europese hoofdsteden. Inmiddels doen veel andere Sloveense steden ook mee aan het netwerk, en wordt ook kringloop en hergebruik van spullen sterk aangemoedigd.
Toerisme is inmiddels een van de grootste industrieën van het land, en Slovenië heeft het groene label omarmd om zich zo te onderscheiden van zijn mediterrane buren, en met succes. Toerisme in Slovenië is een belangrijke sector (ruim 8% van het bbp) en het land doet zijn best om niet aan zijn eigen succes ten onder te gaan. Zo is het meer van Bled een van de meest gefotografeerde plekken van het land, maar wordt het dankzij proactief beleid vooralsnog niet overspoeld door massatoerisme.
Hoewel het een heel eind op weg is, is Slovenië natuurlijk niet volledig groen. Er wordt relatief weinig gebruik gemaakt van wind- en zonne-energie, en er is al jaren discussie rondom de sluiting van de laatste kolenmijn in het land. Daarnaast is ook de landbouw een belangrijke speler in het veld, maar tegelijkertijd nog altijd een vervuiler. Dat gezegd hebbende is het beleid in Slovenië een inspiratie voor ons allemaal. Een vervuilde hoofdstad vol autoverkeer kon in relatief korte tijd veranderen in een van de schoonste, rustigste en prettigste hoofdsteden van de Europese Unie. De kleinere steden in Slovenië en al helemaal de wonderschone bergen en meren leven hun groene naam na, en zijn het dan ook meer dan waard om te bezoeken.
Ben je geïnspireerd geraakt? Volg onze nieuwe reizenserie op Instagram, met als eerste deel: War & Peace: Alpine Express. Nu onderweg!
